Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει. Που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου. Ο. Ελύτης- Εκ του πλησίον.

 

Η μητέρα: το πρώτο πρόσωπο με το οποίο συνδεόμαστε συναισθηματικά στη ζωή, και ο δεσμός που δημιουργούμε μαζί της, ο πιο σημαντικός στη ζωή μας,

που αναπτύσσεται μέσα από πολυάριθμες κοινές εμπειρίες … Από νωρίς το βρέφος επιζητά την βλεμματική επαφή, συντονίζει και στρέφει το βλέμμα προς την μητέρα και ένας “χορός των βλεμμάτων” ξεκινά που αντικατοπτρίζει τον συναισθηματικό δεσμό των δύο. Βρέφος και μητέρα γίνονται μια ενιαία μονάδα, ένα “ζεύγος φροντίδας” μέσα στο οποίο η μητέρα παρέχει το περιβάλλον για να αναπτυχθεί το βρέφος σωματικά και ψυχικά.

Το βρέφος κατά την πρώιμη περίοδο της ζωής του δεν έχει μια σταθερή αίσθηση της ύπαρξής του και εξαιτίας αυτού βιώνει ένα πολύ έντονο πρωταρχικό φόβο ανυπαρξίας (annihilation) και μη ολοκλήρωσης. Η μητέρα, λοιπόν, μέσα από το «κράτημα» στηρίζει και συμπληρώνει το “αδόμητο” ακόμα βρέφος, προστατεύοντάς το παράλληλα από νοητικές και συναισθηματικές εμπειρίες που δεν είναι ακόμη σε θέση να διαχειριστεί.  Και είναι η μητέρα που όλο αυτό το χάος και τον θόρυβο, όπως νιώθει το μωρό στην αρχή τον κόσμο, θα τον μετατρέψει σε περιέργεια και ενδιαφέρον για τη ζωή, προσπαθώντας να μεταδώσει όμορφα όνειρα και ελπίδες και να προστατεύσει από επώδυνες και σκοτεινές πλευρές …

Η μητέρα γνωρίζει καλά ότι το να γίνει γονιός σημαίνει πολλά περισσότερα πράγματα από το να φέρει απλά στον κόσμο ένα παιδί. Η ψυχολογική γονεϊκότητα σημαίνει μια εφ’ όρου ζωής ευθύνη για την εξέλιξη μια σχέσης που συνεχώς αλλάζει, που είναι πολύ ισχυρή και που το περιεχόμενό της πολύ δύσκολα μπορεί να προβλεφθεί. Μια σχέση που δέχεται συχνά ισχυρές πιέσεις και εμπεριέχει μια εγγενή ευθύνη για ένα υπό εξέλιξη άτομο, που, αρχικά, είναι εντελώς απροστάτευτο και απόλυτα εξαρτώμενο.

Δύσκολες αυτές οι απορίες για το σεξ, αλλά…για να δούμε… | Δένα Λοΐζου | Anthia.net‘Οταν συναντιέμαι με μητέρες σκέφτομαι πάντα τι θα ήταν χρήσιμο να συζητήσω, τι να τους πω σε μια εποχή που βομβαρδίζονται από εμάς τους ειδικούς με επιδέξιες υποδείξεις για το τι δεν πρέπει να κάνουν ή από έτοιμες «συνταγές» για το τι πρέπει να κάνουν, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ατομικότητα του γονιού και η ιδιαιτερότητα της κάθε οικογένειας. Και οι μητέρες συχνά βασανίζονται προσπαθώντας να προσεγγίσουν την εικόνα της ιδανικής, της αψεγάδιαστης ή  τέλειας μητέρας.

Υπάρχει άραγε μια τέτοια μητέρα; Όχι! Ευτυχώς! Γιατί αν υπήρχαν “τέλειες μητέρες” θα αξιώναμε και την ύπαρξη “τέλειων παιδιών”.   Αν υπήρχαν αψεγάδιαστες, απόλυτα σωστές μητέρες, η ζωή του παιδιού θα ήταν πάρα πολύ δύσκολη… Γιατί ποτέ δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ταυτότητα αντάξια της δικής τους, ποτέ δεν θα μπορούσε να τις (ξε)περάσει, όπως είναι για τα παιδιά ο άγραφος νόμος της προόδου και της επιτυχίας.

Αφού η τελειότητα δεν είναι το ζητούμενο στον μητρικό (και γονεϊκό) ρόλο, ποιος είναι ο στόχος; Το να είναι ισορροπημένες μητέρες. Ή όπως το όρισε ο Winnicott (1960) “επαρκώς καλές μητέρες”. Η «αρκετά καλή μητρικότητα» του Winnicott αφορά στη μητέρα που είναι σε θέση να διαχωρίσει τις ανάγκες του παιδιού από τις δικές της, είναι διαθέσιμη, ανταποκρίνεται στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται το βρέφος και επικοινωνεί μαζί του με ενσυναίσθηση.  Μητέρα και βρέφος αναπτύσσουν μια διαισθητική συνήχηση, έναν “χορό”, όπου ο ενήλικας συναντά το παιδί στην πραγματικότητά του και ασχολείται μαζί του με ευαισθησία, ενδιαφέρον, φροντίδα και ζεστασιά.

Επαρκής μητέρα είναι απλά η διαθέσιμη μητέρα. Εκείνη που είναι σταθερά ψυχικά παρούσα, που προσπαθεί να κατανοήσει τις ψυχικές ανάγκες του παιδιού και να τις ικανοποιήσει. Είναι εκείνη που κατεβαίνει στο επίπεδο του παιδιού για να βρει δίαυλο επικοινωνίας, που δέχεται το παιδί, που μπαίνει στη θέση του …

Συχνά συναντώ την αγωνία των μητέρων να προσεγγίσουν αυτή την επάρκεια. Πώς να τα καταφέρουν; Σ΄αυτή την “πρόκληση” παροτρύνω τις μητέρες να προσθέσουν ένα “σ” που θα μετατρέψει την λέξη σε “πρόσκληση”. Να προσκαλέσουν και να υποδεχτούν τις δυσκολίες και τα προβλήματα, χωρίς να αδικούν τον εαυτό τους. Να προσκαλέσουν και να υποδεχτούν την απουσία της τελειότητας, να αποδεσμευτούν από το ιδανικό και να συνδυάσουν τις δικές τους πλευρές και του παιδιού τους σε μια νέα δημιουργική σχέση. Σε μια σχέση που μπορεί να μην είναι τέλεια, είναι όμως αληθινή.

Δεν υπάρχει, λοιπόν, τέλεια μητέρα, υπάρχει όμως η μητέρα που αφήνει χώρο για λάθη, δημιουργικότητα, ελευθερία, παιχνίδι. Υπάρχει η αξιόπιστη μητέρα, που είναι σε θέση να προστατέψει  το παιδί στην αρχή από κινδύνους και να ακολουθήσει στη συνέχεια τις αναπτυξιακές του αλλαγές. Υπάρχει η μητέρα που δίνει τη δύναμή της στο αδύναμο βρέφος για να μπορέσει κι εκείνο να ξεδιπλώσει τον εαυτό του. Υπάρχει η μητέρα που αγαπά. Δεν είναι τέλεια, αλλά είναι αληθινή… Χρόνια πολλά σε όλες τις μητέρες!

Comments

Γιώτα Στύλου
Η Γιώτα Στύλου είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην Εξελικτική/Αναπτυξιακή και Εκπαιδευτική ψυχολογία. Διαβάστε Περισσότερα.