“Μόνο ό,τι δέχτηκες με την ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και στον χαρακτήρα σου”. J. Dewey

Εμπειρία και βιωματική μάθηση

Η εμπειρία είναι ένα δυναμικό σύνολο από εντυπώσεις, αντιλήψεις, σκέψεις, συναισθήματα, αλλά και δεξιότητες. Είναι καθετί που βιώνουμε με τη συμμετοχή των αισθήσεων, των συναισθημάτων και των άλλων γνωσιακών λειτουργιών. Η μάθηση μέσω της εμπειρίας ή αλλιώς βιωματική μάθηση είναι μια διαδικασία ενεργητική που προσφέρει τη δυνατότητα συμμετοχής σε εμπειρίες διαφορετικού περιεχομένου (αισθητηριακού, κοινωνικού, συναισθηματικού, νοητικού, δημιουργικού κτλ). Καθώς βιώνουμε την εμπειρία και αποδίδουμε ένα προσωπικό νόημα σ’ αυτή, η γνώση γίνεται οικεία, δική μας. Μέσα από την βιωματική μάθηση ενδυναμώνονται τα κίνητρά μας για γνώση, κατανόηση του κόσμου και του εαυτού, επικοινωνία και δράση, αλλά διευκολύνεται και η μεταφορά της γνώσης σε νέες καταστάσεις.

Βιωματική μάθηση: Γονείς και παιδιά στον Μόλο | Γιώτα Στύλου | Anthia.netΗ βιωματική μάθηση, λοιπόν, αφορά στην προσωπική πρωτοβουλία και εμπλοκή στην διαδικασία. Μέσα από μια τέτοια προσέγγιση όλοι μας, γονείς και παιδιά, μαθαίνουμε να επικοινωνούμε κριτικά, να “ακούμε” τον εαυτό μας, τις ανάγκες του, αλλά και τις ανάγκες των άλλων, να λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον ψυχικής ελευθερίας, κατανόησης και ενσυναίσθησης (Rogers, 1968,1995). Σύμφωνα με θεωρητικούς, όπως ο Piaget (1973), ο νους μας μετασχηματίζει, δεν καταγράφει απλώς τις εμπειρίες. Ο μετασχηματισμός των εμπειριών είναι η διαδικασία εκείνη που μας κάνει να κατανοούμε τις εμπειρίες και, μακροπρόθεσμα, μας οδηγεί να αναπτύξουμε παραγωγικές και δημιουργικές ικανότητες. Έτσι, τα παιδιά στην αναπτυξιακή τους πορεία αλλάζουν τον τρόπο που νοηματοδοτούν την εμπειρία, επεξεργάζονται τις ίδιες ή παρόμοιες εμπειρίες και νέες ιδέες ερμηνείες και λύσεις προκύπτουν από αυτή την επεξεργασία. Λόγω, λοιπόν, των πολλών εκπαιδευτικών πλεονεκτημάτων η βιωματική μάθηση στις σύγχρονες εκδοχές της καθιερώνεται διεθνώς και επεκτείνεται όλο και ευρύτερα τόσο στην εκπαίδευση όσο και σε άλλους τομείς.

Βιωματική μάθηση: Γονείς και παιδιά στον Μόλο | Γιώτα Στύλου | Anthia.net 

Βόλτα με τα παιδιά στο Μόλο και βιωματική μάθηση

Μια εξαιρετική δυνατότητα για εφαρμογή βιωματικής μάθησης προσφέρεται σε όλους μας στον Μόλο της Λεμεσού στο πάρκο των γλυπτών. Σε ένα από τα πιο γνωστά και πολυσύχναστα σημεία της πόλης βλέπουμε, μεταξύ των άλλων, το  γλυπτό “Γέννηση” της Μαρίας Κυπριανού, ή αλλιώς όπως το αποκαλούμε οι περισσότεροι “το γλυπτό με τα αβγά”. Όπως αναφέρεται και στην περιγραφή του, “αβγά όρθια, κεκλιμένα ή πεσμένα εναποτίθενται δίπλα στην αρχέγονη πηγή ζωής, τη θάλασσα. Η γλυπτική εγκατάσταση μετατρέπεται σε όαση φιλόξενη για ξεκούραση και αναψυχή, καλώντας τους διερχόμενους να χαθούν στην πολλαπλότητα των αβγών, να χαϊδέψουν την στιλπνή επιφάνειά τους , να παίξουν με τον ρυθμό και τον όγκο τους” (από το κείμενο της δρος Νάτιας Αναξαγόρου). Πώς μπορούν, λοιπόν, οι γονείς να αξιοποιήσουν το γλυπτικό έργο χρησιμοποιώντας βιωματικές τεχνικές  ώστε να καταστεί η επίσκεψη στο πάρκο μια ευκαιρία για μάθηση; Να μερικές ιδέες:

  • Αρχικά, μπορούμε να ορίσουμε τι είναι αυτό που βλέπουμε, (π.χ. είναι ένα γλυπτό αποτελούμενο από αβγά). Τι είναι γλυπτό, γλύπτης, η γλυπτική ως τέχνη κτλ.
  • Στη συνέχεια, μπορούμε να προσκαλέσουμε τα παιδιά σε ένα παιχνίδι αναζήτησης λέξεων που να περιγράφουν αυτό που έχουμε μπροστά μας (π.χ. χρώμα, σχήμα, μέγεθος κτλ.)
  • Να παρατηρήσουμε και να αναγνωρίσουμε χαρακτηριστικά, να βρούμε αντιστοιχίες και να εντοπίσουμε διαφορές, π.χ. πώς είναι τα άλλα γλυπτά του πάρκου, από τι υλικό είναι κατασκευασμένα, σε τι διαφέρουν, γνωρίζω άλλα γλυπτά κτλ.
  • Μέσω του αγγίγματος και της αφής να περιεργαστούμε το υλικό και την επιφάνεια, να μοιραστούμε την αίσθηση που μας προκαλεί το απτικό ερέθισμα, π.χ. πώς νιώθω το υλικό στην παλάμη μου, η επιφάνεια είναι λεία ή “άγρια”, τι αίσθηση μου προκαλεί, μπορώ να κάτσω ή να σταθώ πάνω του κτλ.
  • Να συζητήσουμε με τα παιδιά μας σχετικά με τον σεβασμό στον περιβάλλοντα χώρο. Δηλαδή, αγγίζουμε τα αβγά, αποτυπώνουμε την εμπειρία, όμως δεν τα καταστρέφουμε.
  • Να συνδέσουμε το αντικείμενο με σχετικές έννοιες π.χ. αβγό– ζωή

Βιωματική μάθηση: Γονείς και παιδιά στον Μόλο | Γιώτα Στύλου | Anthia.netΗ βιωματική μάθηση ως ένας εναλλακτικός τρόπος εκπαίδευσης επεκτείνεται πέρα από την σχολική τάξη, την μετωπική διδασκαλία και την απομνημόνευση πληροφοριών. Επειδή εμπλέκει ενεργά και άμεσα το άτομο στην πραγματικότητα, μπορεί να εφαρμοστεί όχι μόνο από εκπαιδευτικούς ή ειδικούς, αλλά και από τους γονείς προσφέροντας στα παιδιά την χαρά της ανακάλυψης της γνώσης. Τα παιδιά ούτως ή άλλως βλέπουν, αγγίζουν και ερμηνεύουν, χρησιμοποιούν  συνεχώς τις αισθήσεις τους και αξιοποιούν τα συναισθήματα. Και η γλυπτική εγκατάσταση “Γέννηση” προσφέρει σε όλους μας την ευκαιρία να “ενταχθούμε” στο έργο, να γίνουμε μέρος του. Γιατί, λοιπόν, να μην αξιοποιήσουμε αυτή την δυνατότητα για να δημιουργήσουμε γνώσεις και εμπειρίες. Ας μην ξεχνάμε ότι οι εξωτερικοί χώροι δίνουν ανεξάντλητες δυνατότητες για εξερεύνηση, πειραματισμό και πρόσληψη γνώσεων. Αρκεί να είμαστε ανοιχτοί στις δυνατότητες αυτές.

Comments

Γιώτα Στύλου
Η Γιώτα Στύλου είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην Εξελικτική/Αναπτυξιακή και Εκπαιδευτική ψυχολογία. Διαβάστε Περισσότερα.