Ίσως έχουμε ακούσει τη λέξη mindfulness ξανά από ένα φίλο, κάποιο άρθρο ή βιβλίο, μέσα από ένα μάθημα yoga ή κάποια ταινία. Μπορεί να έχουμε δοκιμάσει κάποιες τεχνικές μόνοι μας ή στο πλαίσιο κάποιας ομάδας. Μπορεί όμως να ακούμε τη λέξη αυτή για πρώτη φορά ή να εξακολουθεί να παραμένει στο μυαλό μας ως κάτι το απροσδιόριστο.

Οι τεχνικές αυτές δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά ανήκουν στην αρχαιότητα όπου έχουν αξιοποιηθεί θεραπευτικά από πολλούς πολιτισμούς, κυρίως στην Ανατολή. Η εισαγωγή τους όμως στο δυτικό πολιτισμό μέσα στο πλαίσιο της ιατρικής και ψυχολογικής επιστήμης είναι σχετικά πρόσφατη αφού πρωτοεμφανίστηκαν στη δεκαετία του ‘70 όταν ξεκινούσαμε να αναζητούμε θεραπείες με μια άλλη αντίληψη που δεν θα στόχευαν να ελέγξουν, να περιορίσουν και να εξουδετερώσουν προβλήματα. Αντιθέτως θα επικεντρώνονταν στο να αναδείξουν, να εξερευνήσουν και να καλλιεργήσουν προσωπικές αξίες και ψυχικά αποθέματα αφού οι παλαιότερες σχολές θεραπείας κατάφερναν τα επιθυμητά αποτελέσματα αλλά δεν μπορούσαν να τα διατηρήσουν μακροπρόθεσμα.

Η αναζήτηση της επιστήμης έφερε το mindfulness στο προσκήνιο όπου μας ενημέρωσε για την ανάγκη να αλλάξουμε, όχι το πρόβλημα, αλλά την στάση μας προς αυτό. Να αλλάξουμε την εστίαση μας από την ασθένεια στην ίαση, από το προβληματικό στο φυσιολογικό, από το αρνητικό στο θετικό.

Σιγά σιγά το mindfulness μετατράπηκε από κάτι πρωτόγνωρο και παράξενο σε κάτι παλιό, καλό και δοκιμασμένο που συναντάει κανείς σχεδόν σε όλες τις κλινικές και θεραπευτικά ινστιτούτα εντός Αμερικής και Ευρώπης, ακόμη και σε κρατικά ιατρεία. Αν και δεν μπορεί από μόνο του να θεωρηθεί ψυχολογική θεραπεία παραμένει ένα εξαιρετικό εργαλείο στα χέρια ενός θεραπευτή που ασχέτως του τι φέρνει ο πελάτης στη θεραπεία ή το ποιά σχολή σκέψης ακολουθεί ο θεραπευτής μπορεί να χρησιμεύσει και να ενισχύσει τις προσπάθειες μας για καλύτερη ποιότητα ζωής.

Τι σημαίνει mind fulness;

Το mindfulness σημαίνει απλά επίγνωση. Αυτό είναι όλο, η ικανότητα μας για παρατήρηση.  Και γιατί είναι σημαντικό να μπορεί να γίνεται κάποιος παρατηρητής; Η ικανότητα για παρατήρηση θα μας βοηθήσει να αντιληφθούμε την πραγματικότητα μας, γιατί μόνο μέσω μιας ξεκάθαρης εικόνας του που βρισκόμαστε μπορούμε να αποφασίσουμε που θέλουμε να πάμε. Δεν μπορούμε να διαβάσουμε ένα χάρτη για να φτάσουμε οπουδήποτε αν δεν γνωρίζουμε από που να ξεκινήσουμε τη διαδρομή.

Έτσι ως πρώτο βασικό στοιχείο το mindfulness μας διδάσκει να παρατηρούμε, να δίνουμε προσοχή. Τι παρατηρούμε μέσω του mindfulness; Το μόνο πράγμα που είναι ποτέ διαθέσιμο για παρατήρηση: η παρούσα στιγμή! Αν το καλοσκεφτούμε οι ανησυχίες μας για το μέλλον, οι εμμονές μας με το παρελθόν, οι σκέψεις, τα συναισθήματα και όλα όσα μας συμβαίνουν βρίσκονται σε αυτή τη στιγμή! Όμως η παρούσα στιγμή συμπεριλαμβάνει μαζί με τις σκέψεις μας και εκατομμύρια άλλα πράγματα όπως η αίσθηση του αέρα που μας χαϊδεύει το πρόσωπο, τα χρώματα σε ένα κήπο, τις αισθήσεις επαφής με το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Το μυαλά μας είναι τόσο ικανά να αναλύουν και να αξιολογούν, να εστιάζουν σε προβλήματα και να οργανώνουν λύσεις που ενώ υπάρχουν για να μας εξυπηρετούν πολλές φορές μας αιχμαλωτίζουν έτσι ώστε να αφαιρούν τη ζωτικότητα από αναρίθμητες στιγμές που διαδέχονται η μια την άλλη.

Σίγουρα θα σας έχει τύχει να βρίσκεστε στο αυτοκίνητο με κάποιο προορισμό χαμένοι σε σκέψεις, να έχετε ήδη φτάσει νοητά στον προορισμό σας ή να βρίσκεστε κάπου στο παρελθόν αναλύοντας γεγονότα και συζητήσεις. Αν μας ρωτούσε κανείς τι παρατηρήσαμε στη διαδρομή δεν θα ξέραμε τι να απαντήσουμε. Μπορεί ακόμα να μην είμαστε σίγουροι ποιά διαδρομή ακολουθήσαμε για να φτάσουμε στον προορισμό μας! Δηλαδή ήμασταν σε αυτόματο πιλότο. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε όλη μας τη ζωή.

Το mindfulness μας επιτρέπει να διεκδικήσουμε αυτές τις στιγμές και να τις βιώσουμε απόλυτα ότι και αν εμπερικλείουν βοηθώντας μας να γίνουμε παρατηρητές του ίδιου μας του εαυτού βγαίνοντας έτσι από τον αυτόματο πιλότο. Αφού αποκτήσουμε επίγνωση τότε μας δίνεται μια εξαιρετική ευκαιρία: Η ικανότητα του να δρούμε και όχι να αντιδρούμε. Δηλαδή, να επιλέγουμε συνειδητά πως να πράξουμε αντί να μας παρασύρουν υποσυνείδητοι συναισθηματικοί αυτοματισμοί. Εξάλλου είναι πολύ πιο εύκολο να πατήσει κανείς τα κουμπιά μας όταν βρισκόμαστε σε αυτόματο πιλότο.

Mind full or Mindfull: Εισαγωγή στις τεχνικές χαλάρωσης - Anthia.netΠέραν του να μπορούμε να εστιάζουμε στο τι παρατηρούμε το mindfulness μας διδάσκει πως να παρατηρούμε. Στο πλαίσιο της τεχνικής αυτής μαθαίνουμε να προσεγγίζουμε την παρούσα στιγμή, τα βιώματα μας και τον εαυτό μας με μια στάση ανοιχτοσύνης, περιέργειας, καλοσύνης και αποδοχής. Δεν παρατηρούμε τους εαυτούς μας για να τους κατακρίνουμε αλλά για να τους γνωρίσουμε, να τους κατανοήσουμε.

Για σκεφτείτε πόσο ριζική θα ήταν η αλλαγή στην αντίληψη μας αν λέγαμε στους εαυτούς μας έστω και για μερικές στιγμές ότι δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε για τίποτε! Δεν χρειάζεται να παλέψουμε, να πιέσουμε, να αλλάξουμε οτιδήποτε. Για μερικές στιγμές αρκεί απλά να είμαστε. Όπως και αν είμαστε στην παρούσα στιγμή ότι και αν σημαίνει αυτό, να είναι απόλυτα εντάξει να είμαστε όπως είμαστε! Τι θα άλλαζε έστω και για λίγο στο σώμα, στο μυαλό και στα συναισθήματα μας;

Αρα θα μπορούσε κανείς να ορίσει το mindfulness ως:

Την ικανότητα να δίνω προσοχή στην παρούσα στιγμή και χωρίς κατάκριση.

Αυτή η ικανότητα είναι κάτι τρομερά χρήσιμο όταν βρισκόμαστε σε μια διαδικασία θεραπείας και αυτογνωσίας, όταν βιώνουμε άγχος, πόνο, κατάθλιψη, απογοήτευση ή οποιαδήποτε δυσκολία αφού μας διδάσκει να είμαστε συμπονετικοί με τους εαυτούς μας βοηθώντας το μυαλό και το σώμα να χαλαρώσει επηρεάζοντας θετικά τα συναισθηματικά μας βιώματα.

Πέρα από το ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο η τεχνική αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί από οποιοδήποτε θέλει να ενισχύσει τις ικανότητες του για συγκέντρωση είτε είναι θεραπευτής, ζωγράφος, αθλητής, γιατρός ή μαθητής. Η ικανότητα του να είμαστε απόλυτα παρόν μας καθιστά άμεσα πιο ικανούς σε οτιδήποτε και αν ασχοληθούμε.

Αν και το mindfulness είναι στην ουσία κάτι απλό θα παραμένει άπιαστο και άγνωστο και κανένα άρθρο ή βιβλίο δεν θα μας βοηθήσει να το γνωρίσουμε αν δεν ασχοληθούμε πρακτικά με αυτό.

Οποιαδήποτε στιγμή μέσα στη μέρα μπορεί να είναι ευκαιρία για πρακτική. Τώρα που διαβάζετε αυτό το άρθρο παρατηρήστε για λίγο τη στάση του σώματος σας. Είστε όρθιοι, κάθεστε σε μια καρέκλα; Φέρτε το σώμα στην επίγνωση σας. Ποιές αισθήσεις επαφής παρατηρείτε στο σώμα από την καρέκλα, το πάτωμα κάτω από τα πόδια, αισθήσεις επαφής με ρούχα πάνω στο σώμα; Παρατηρήστε επίσης το μυαλό αν τείνει να κάνει κάποιες συγκεκριμένες σκέψεις, να αξιολογεί αυτά που διαβάζει ή να κάνει συνειρμούς. Τί σκέψεις βρίσκονται στο μυαλό σας σε αυτή τη στιγμή; Παρατηρήστε ακόμα τα συναισθήματα σας. Υπάρχει κάποιο συναίσθημα που κυριαρχεί στην επίγνωση σας; Ότι και αν παρατηρούμε είναι απόλυτα φυσιολογικό, απόλυτα εντάξει αφού αυτό είναι το βίωμα που μας προσφέρει η παρούσα στιγμή. Παρατηρήστε επίσης για λίγο την αναπνοή. Τον αέρα που εισέρχεται στο σώμα, το φούσκωμα και το ξεφούσκωμα της κοιλιάς και για μερικές στιγμές μείνετε ενωμένοι με την αναπνοή επιτρέποντας στα όσα συμβαίνουν να συνεχίσουν να συμβαίνουν.

Αυτή είναι μια μικρή πρακτική mindfulness που μπορούμε να κάνουμε οποτεδήποτε. Η αναπνοή είναι το βασικότερο σημείο αναφοράς στην οποιαδήποτε πρακτική και θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν ένα αόρατο νήμα που μας ενώνει ξανά και ξανά με την παρούσα στιγμή βοηθώντας μας να βγαίνουμε από τον λαβύρινθο του αυτόματου πιλότου.

Επίσης δραστηριότητες της καθημερινότητας μας που συνήθως συμβαίνουν σε αυτόματο πιλότο μπορούν να μετατραπούν σε εξαιρετικές ευκαιρίες για πρακτική όπως για παράδειγμα το βούρτσισμα των δοντιών, το πλύσιμο των πιάτων, το καθάρισμα, το να κάνουμε μπάνιο. Δραστηριότητες που συνήθως θεωρούνται μέρος μιας ανιαρής ρουτίνας μπορούν να μεταμορφωθούν σε κάτι καινούργιο κι ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, προσπαθήστε την επόμενη φορά που θα κάνετε μπάνιο να παρατηρείτε τις αισθήσεις πάνω στο σώμα. Την αίσθηση του νερού, τις αισθήσεις πίεσης από το σφουγγάρι, τη θερμότητα, τους ήχους και τις μυρωδιές. Όταν έρχεται στο μυαλό οποιαδήποτε σκέψη, ακόμα και αν αφορά το βίωμα της στιγμής (αυτό είναι χαλαρωτικό, ανιαρό, ενδιαφέρον κτλ) αναγνωρίστε την ύπαρξη της και γίνετε πάλι απλά ένας παρατηρητής των όσων συμβαίνουν.

Με τον ίδιο τρόπο δοκιμάστε να πάτε για μια βόλτα, όχι για να σκεφτείτε αλλά για να μην σκεφτείτε, απλά να είστε παρόν με το κάθε βήμα. Να πιείτε ένα φλιτζάνι τσάι απλά για να το γευτείτε. Να παρατηρήσετε την αναπνοή όχι για να ηρεμήσετε ή να θεραπευτείτε αλλά απλά για να παρατηρήσετε. Η χαλάρωση και η γαλήνη θα αναδυθούν από μόνες τους χωρίς πίεση και χωρίς προσπάθεια.

Αυτό σημαίνει Mindfulness. Είναι επίγνωση, παρατήρηση και ανοιχτοσύνη. Σημαίνει επαφή με την παρούσα στιγμή χωρίς κατάκριση αλλά με αποδοχή και καλοσύνη προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Mindfulness σημαίνει η τέχνη του «είναι».

*Στο Κέντρο Προσωπικής Ανάπτυξης και Αυτογνωσίας, «Για την Ιθάκη» προσφέρουμε εκπαίδευση στο Mindfullness στο πλαίσιο ατομικής θεραπείας αλλά και σε πρόγραμμα ομαδικής εκπαίδευσης 8 εβδομάδων.

Comments

comments