Όταν καίγεται ένα δάσος, δεν χάνεται μόνο η χλωρίδα και η πανίδα. Χάνεται ένα κομμάτι του εαυτού μας. Οι ρίζες, οι αναμνήσεις, η αίσθηση του ανήκειν. Για κάποιους, η απώλεια είναι κυριολεκτική: άνθρωποι, σπίτια, ζώα και κόποι μιας ζωής γίνονται στάχτη μέσα σε λίγες ώρες. Για άλλους, είναι υπαρξιακή, μια ξαφνική υπενθύμιση του πόσο εύθραυστος είναι ο κόσμος μας.
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις στους άμεσα πληγέντες είναι βαθιές και πολύπλευρες:
• Σοκ, τρόμος, αϋπνία, εφιάλτες.
• Συναισθήματα απόλυτης ανασφάλειας, αποπροσανατολισμός.
• Θυμός προς όλους και προς όλα. Προς τη μοίρα, το κράτος, τον εαυτό τους.
• Κατάθλιψη, πένθος, μετατραυματικό στρες.
• Ένα αόρατο αλλά βαρύ πένθος για όσα δεν θα ξαναχτιστούν ποτέ ακριβώς όπως ήταν.
Κι εμείς οι υπόλοιποι; Δεν μείναμε ανέγγιχτοι.
Κουβαλάμε κι εμείς απώλεια, θλίψη, ενοχή. Και κάτι ακόμη: θυμό.
Θυμό για την αμέλεια, την ανικανότητα, την αδιαφορία, την απουσία σοβαρού σχεδίου πρόληψης και διαχείρισης.
Για τα δάση που δεν καθαρίστηκαν, τις πυροσβεστικές δυνάμεις που έμειναν αβοήθητες, τις πολιτικές που άλλα υπόσχονται και άλλα εφαρμόζουν.
Για τους εμπρηστές, που είτε κινούνται από κερδοσκοπία είτε από εγκληματική αμέλεια.
Για την ευκολία με την οποία το κράτος υπόσχεται “αποκατάσταση” αλλά το τραύμα δεν αποκαθίσταται με μια προκαταβολή.
Αυτός ο θυμός είναι υγιής, όταν δεν στρέφεται προς τα μέσα αλλά κινητοποιεί.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι υποχρέωση των πολιτών. Είναι συλλογικό ζητούμενο.
Και η πολιτεία έχει ευθύνη να τη στηρίξει με πράξεις. Όχι μόνο μετά την πυρκαγιά. Πολύ πριν. Η πρόληψη είναι πιο ισχυρή από τη θεραπεία.
Χρειαζόμαστε:
• Εκπαίδευση των πολιτών σε θέματα πρόληψης και διαχείρισης φυσικών καταστροφών.
• Καθαρισμό και χαρτογράφηση των δασών και των αγροτικών περιοχών
• Ολοκληρωμένο σχέδιο πολιτικής προστασίας με έμφαση στην πρόληψη όχι στην επικοινωνιακή διαχείριση του χάους.
• Συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και εθελοντών, με εκπαίδευση, πόρους και στήριξη.
• Επαρκή ψυχολογική υποστήριξη στους πληγέντες. Η ψυχή δεν ξαναχτίζεται όπως ένα σπίτι.
Μια κοινωνία που μαθαίνει μόνο από τις τραγωδίες ή δεν μαθαίνει ποτέ, δεν εξελίσσσεται, ανακυκλώνει την οδύνη.
Το δάσος θα ξαναγεννηθεί, ίσως, μετα από ολόκληρες δεκαετίες. Όμως η εμπιστοσύνη δεν φυτρώνει τόσο εύκολα. Πρέπει να την καλλιεργήσουμε, πολίτες και πολιτεία μαζί.
Και να θυμόμαστε:
Η φύση δεν κρατά κακία. Το κακό προέρχεται από την άρνησή μας να μάθουμε.
